اعتیاد؛ مهم‌ترین شاخص افزایشی زمستان ۱۴۰۴ در یزد

در میان تمامی شاخص‌های منتشر شده، رشد تعداد معتادان خدمت‌گیرنده از مراکز تحت پوشش بهزیستی، بیش از هر بخش دیگری جلب توجه می‌کند.

بر اساس گزارش اداره کل بهزیستی استان یزد، تعداد افراد بهره‌مند از خدمات مراکز درمان، بازتوانی و کاهش آسیب اعتیاد در زمستان ۱۴۰۴ به ۲ هزار و ۷۳۵ نفر رسیده است؛ رقمی که نسبت به فصل قبل از آن ۳۰ درصد و نسبت به مدت مشابه سال ۱۴۰۳، ۳ درصد افزایش یافته است.

افزایش ۳۰ درصدی این شاخص در فاصله تنها یک فصل، بالاترین نرخ رشد ثبت‌شده در میان تمامی نماگرهای مورد بررسی به شمار می‌رود.

این افزایش را می‌توان از دو زاویه متفاوت تحلیل کرد. نخست آنکه گسترش خدمات تخصصی، افزایش ظرفیت مراکز و ارتقای دسترسی افراد درگیر اعتیاد به خدمات درمانی، سبب شده تعداد بیشتری از افراد به چرخه درمان و بازتوانی وارد شوند. از این منظر، افزایش آمار خدمت‌گیرندگان می‌تواند نشانه‌ای مثبت از اثربخشی نظام ارجاع و توسعه خدمات باشد.

اما از سوی دیگر، این آمار نشان می‌دهد مسئله اعتیاد همچنان یکی از مهم‌ترین آسیب‌های اجتماعی استان است و نیاز به سرمایه‌گذاری بیشتر در حوزه پیشگیری، آموزش، مداخلات زودهنگام و حمایت‌های اجتماعی احساس می‌شود.

واقعیت آن است که موفقیت در مدیریت آسیب اعتیاد تنها به توسعه مراکز درمانی محدود نمی‌شود و مستلزم همکاری مجموعه‌ای از دستگاه‌های فرهنگی، آموزشی، اجتماعی و اقتصادی است.

جامعه معلولان تحت پوشش از مرز ۳۱ هزار نفر گذشت

حوزه توانبخشی همچنان بزرگ‌ترین و گسترده‌ترین بخش فعالیت بهزیستی یزد محسوب می‌شود.

بر اساس آمارهای زمستانی ۱۴۰۴، تعداد معلولان تحت پوشش بهزیستی استان به ۳۱ هزار و ۴۸ نفر رسیده است. این شاخص نسبت به فصل پاییز همان سال یک درصد و نسبت به زمستان ۱۴۰۳، حدود ۴/۸ درصد افزایش یافته است.

افزایش تعداد افراد دارای معلولیت تحت پوشش، در کنار رشد سالانه نزدیک به ۵ درصدی، نشان‌دهنده توسعه دامنه خدمات و شناسایی افراد جدید در سطح استان است.

با توجه به گستردگی این جامعه هدف، تأمین خدمات توانبخشی، تجهیزات کمک‌توانبخشی، مناسب‌سازی محیط شهری، حمایت از اشتغال و فراهم‌سازی فرصت‌های برابر اجتماعی از مهم‌ترین مطالبات این بخش به شمار می‌رود.

بهزیستی در سال‌های اخیر تلاش کرده است رویکرد حمایت صرف را به سمت توانمندسازی افراد دارای معلولیت سوق دهد؛ رویکردی که موفقیت آن نیازمند همراهی دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی است.

کاهش آمار سالمندان مقیم مراکز در یزد

یکی از متفاوت‌ترین شاخص‌های این گزارش مربوط به سالمندان نگهداری‌شده در مراکز تحت پوشش است.

در پایان زمستان ۱۴۰۴ تعداد سالمندان مقیم این مراکز ۲۹۴ نفر اعلام شده است. این رقم نسبت به فصل پاییز ۱۴۰۴ بدون تغییر بوده اما در مقایسه با زمستان سال ۱۴۰۳، حدود ۷۱/۶ درصد کاهش نشان می‌دهد.

اگرچه تحلیل دقیق این کاهش نیازمند بررسی جزئیات آماری و ساختاری مراکز نگهداری است، اما در نگاه کلان می‌توان آن را در چارچوب توسعه خدمات مبتنی بر خانواده و مراقبت در منزل ارزیابی کرد.

در سال‌های اخیر سیاست‌های رفاهی کشور بر کاهش وابستگی به مراکز شبانه‌روزی و تقویت حمایت‌های اجتماع‌محور متمرکز شده است؛ سیاستی که هدف آن حفظ کرامت سالمندان و تقویت نقش خانواده در فرآیند مراقبت است.

کاهش کودکان بی‌سرپرست در مراکز نگهداری یزد

آمارهای منتشر شده همچنین نشان می‌دهد تعداد کودکان بی‌سرپرست نگهداری‌شده در مراکز تحت پوشش بهزیستی استان در زمستان ۱۴۰۴، به ۱۵۳ نفر رسیده است.

این شاخص نسبت به فصل پاییز همان سال، ۱۳/۱ درصد و نسبت به زمستان سال ۱۴۰۳، ۲/۵ درصد کاهش یافته است.

کاهش تعداد کودکان ساکن در مراکز نگهداری از جمله شاخص‌هایی است که معمولاً در ارزیابی عملکرد نظام حمایت اجتماعی به عنوان یک روند مثبت تلقی می‌شود؛ زیرا سیاست‌های نوین رفاهی بر رشد کودکان در محیط خانواده تأکید دارد.

گسترش فرزندخواندگی، واگذاری به خانواده‌های جایگزین، بازپیوند با خانواده اصلی و توسعه خدمات حمایتی از خانواده‌های در معرض آسیب از جمله عواملی است که می‌تواند در کاهش تعداد کودکان مقیم مراکز نقش داشته باشد.

تصویری از تحولات اجتماعی استان یزد

نگاهی به مجموعه آمارهای زمستان ۱۴۰۴ نشان می‌دهد بهزیستی یزد در حال مدیریت طیف متنوعی از مسائل و نیازهای اجتماعی از جمله حمایت معیشتی هزاران خانوار و ارائه خدمات به بیش از ۳۱ هزار فرد دارای معلولیت گرفته تا مداخلات تخصصی در حوزه اعتیاد، حمایت از کودکان بی‌سرپرست و مراقبت از سالمندان است.

در میان شاخص‌های موجود، رشد ۳۰ درصدی خدمت‌گیرندگان حوزه اعتیاد مهم‌ترین تغییر فصلی به شمار می‌رود؛ موضوعی که هم می‌تواند بیانگر توسعه دسترسی به خدمات تخصصی و هم هشداری نسبت به تداوم چالش‌های اجتماعی در این حوزه باشد.

در مقابل، کاهش تعداد کودکان بی‌سرپرست و سالمندان مقیم مراکز نیز از حرکت تدریجی نظام رفاهی به سمت الگوهای خانواده‌محور و اجتماع‌محور حکایت دارد؛ الگویی که امروز در بسیاری از کشورهای جهان به عنوان رویکردی مؤثرتر و پایدارتر در ارائه خدمات اجتماعی شناخته می‌شود.

آنچه از این گزارش برمی‌آید، استمرار نقش محوری بهزیستی در مدیریت و کاهش آسیب‌های اجتماعی استان یزد و ضرورت تقویت زیرساخت‌ها، منابع و برنامه‌های حمایتی برای پاسخگویی به نیازهای رو به گسترش جامعه هدف است؛ نیازهایی که پاسخ به آنها بیش از هر زمان دیگری مستلزم همکاری میان دستگاه‌های اجرایی، نهادهای مدنی و خیرین اجتماعی خواهد بود.

انتهای خبر/