جالب آن که وقتی آمار زنان و مردان را به صورت جداگانه در مقیاس ملی بررسی می‌کنیم، جایگاه یزد اندکی تغییر می‌کند؛ در بخش زنان استان یزد در رتبه نوزدهم کشور قرار می‌گیرد، اما در بخش مردان به رتبه بیست و سوم می‌رسد. تفاوتی که نشان می‌دهد سهم زنان در آمار نزاع‌های ثبت‌شده استان نسبت به سایر نقاط کشور اندکی بالاتر از جایگاه کلی استان است.

روند نزاع‌ها در ۳ سال اخیر در یزد کاهشی بوده است

شاید بتوان یکی از بخش‌های مهم ماجرا را در نگاهی کلی به روند سه سال اخیر جستجو کرد. در سال ۱۴۰۲ تعداد معاینات نزاع در استان یزد ۹ هزار و ۱۴۸ مورد بود که این عدد یک سال بعد نه تنها کاهش پیدا نکرد بلکه با رشد حدود ۳۰۰ موردی به ۹ هزار و ۴۴۷ مورد رسید. روندی که می‌توانست زنگ خطری برای افزایش درگیری‌های فیزیکی در استان تلقی شود اما خوشبختانه این اتفاق به وقوع نپیوست و ورق در سال ۱۴۰۴ برگشت. آمار ثبت‌شده در سال گذشته با کاهشی چشمگیر، هزار و ۱۷۲ مورد کمتر از سال قبل بود و در نهایت به ۸ هزار و ۲۷۵ مورد رسید. کاهشی قابل توجه که باعث شد آمار معاینات نزاع استان به پایین‌ترین سطح خود در سه سال اخیر برسد.

تیرماه در یزد رکوددار بیشترین درگیری‌های سالانه بوده است

نگاهی به توزیع ماهانه آمارها نشان می‌دهد که تیرماه ۱۴۰۴ با ثبت ۹۰۳ مورد، پرتنش‌ترین ماه سال بوده است؛ ماهی که هم در میان زنان و هم در میان مردان بیشترین تعداد معاینات نزاع به ثبت رسیده است. در مقابل اسفندماه با ۴۱۲ مورد آرام‌ترین ماه سال محسوب می‌شود.

در سال ۱۴۰۳ نیز مردادماه با ۹۵۷ مورد بیشترین آمار و دی‌ماه با ۵۹۱ مورد کمترین آمار را داشته است. در سال ۱۴۰۲ نیز مردادماه در صدر جدول قرار گرفته و آذرماه کمترین تعداد موارد ثبت‌شده را به خود اختصاص داده است.

گرما در یزد با نزاع‌های بیشتری همراه است

به عبارت دیگر سه سال پیاپی است که قله آمار نزاع‌ها در ماه‌های گرم سال شکل می‌گیرد و کف آن در نیمه دوم سال و به ویژه ماه‌های سردتر دیده می‌شود و تفاوت میان دو نیمه سال کاملاً محسوس است.

در سال ۱۴۰۴ میانگین ماهانه معاینات نزاع در ۶ ماه نخست سال حدود ۷۹۱ مورد بوده، در حالی که این عدد در ۶ ماه دوم به حدود ۵۸۸ مورد رسیده است. این فاصله در سال ۱۴۰۳ نیز وجود داشته و میانگین‌ها به ترتیب حدود ۸۵۱ و ۷۲۳ مورد بوده‌اند. در سال ۱۴۰۲ نیز میانگین نیمه نخست سال حدود ۸۲۲ مورد و میانگین نیمه دوم حدود ۷۰۳ مورد ثبت شده است.

البته نمی‌توان تنها بر پایه این آمارها با قطعیت از وجود رابطه‌ای مستقیم میان گرمای هوا و افزایش نزاع‌ها سخن گفت؛ اما تکرار این الگو در سه سال متوالی آن‌قدر قابل توجه هست که نتوان به سادگی از کنار آن عبور کرد. وقتی سه سال پیاپی سقف آمار نزاع‌های ثبت‌شده در ماه‌های گرم سال شکل گرفته و کمترین اعداد نیز در ماه‌های سردتر به ثبت رسیده‌اند، این پرسش مطرح می‌شود که آیا فشارهای ناشی از گرمای هوا می‌تواند آدم‌ها را کم‌حوصله‌تر، حساس‌تر و آماده‌تر برای واکنش‌های تند کند؟

با این حال چنین فرضیه‌ای برای تبدیل شدن به یک نتیجه قطعی به پژوهش‌های بلندمدت‌تر و مطالعات علمی گسترده‌تری نیاز دارد؛ بنابراین علی ای حال از تعمیم این الگوی سه ساله به یک قاعده کلی پرهیز می‌کنیم و قضاوت نهایی درباره میزان تأثیر عوامل محیطی و آب و هوایی بر رفتارهای اجتماعی را به پژوهشگران و متخصصان این حوزه واگذار می‌کنیم.

سهم زنان از نزاع در یزد روندی صعودی دارد

در میان همه این اعداد اما تغییر تدریجی سهم زنان از کل آمار نزاع‌های ثبت‌شده در استان یزد بیش از سایر موارد جلب توجه می‌کند. سهم زنان از کل معاینات نزاع در سال ۱۴۰۲ برابر با ۳۷/۲ درصد بوده است. این سهم در سال ۱۴۰۳ به ۳۹/۳ درصد افزایش یافته و در سال ۱۴۰۴ نیز به ۴۰/۳ درصد رسیده است.

این آمار نشان می‌دهد که اگرچه تعداد مطلق موارد ثبت‌شده برای زنان در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال قبل کاهش یافته اما سهم آنان از کل آمار نزاع‌های ثبت‌شده همچنان روندی افزایشی داشته است.

نمی‌توان با استناد به این آمارها علت مشخصی برای این روند معرفی کرد اما شاید بتوان از منظر تغییرات فرهنگی و اجتماعی سال‌های اخیر نگاهی به این موضوع انداخت؛ الگوبرداری از سبک‌های زندگی وارداتی غربی و ارائه نسخه‌ای یکسان برای زنان و مردان، بدون توجه به تفاوت‌های روحی، روانی و جسمی میان آن‌ها، می‌تواند از عوامل زمینه‌ساز افزایش تنش‌ها و قرار گرفتن زنان در موقعیت‌هایی شود که آن‌ها را بیش از گذشته در معرض درگیری‌ها و آسیب‌های اجتماعی قرار می‌دهد.

در عین حال نباید از یک نکته مهم دیگر نیز غافل شد. بخشی از پرونده‌های ثبت‌شده برای زنان قطعاً به خشونت خانگی و همسرآزاری مربوط می‌شود؛ موضوعی که اگرچه آمار تفکیک شده و دقیقی درباره سهم آن در دسترس نیست، اما نمی‌توان آن را نادیده گرفت.

با توجه به ارزش و جایگاه والای زن و نقش مهم آن چه در بستر خانواده و چه در عرصه اجتماع که حتی در آموزه‌های دینی و سخن بزرگان نیز بر آن تأکید شده است، شایسته است توجه ویژه‌ای به کاهش آمار نزاع‌های مرتبط با آنان صورت گیرد. این توجه می‌تواند از مسیر آموزش و فرهنگ‌سازی گرفته تا تقویت سازکارهای حمایتی و نظارتی دنبال شود تا از شأن و جایگاه برجسته زنان صیانت شود؛ چرا که زنان به عنوان یکی از ارکان مهم خانواده، نقش مؤثری در تربیت و پرورش نسل آینده بر عهده دارند و هر میزان از آرامش و امنیتی که برای آنان فراهم شود، در نهایت به آرامش و سلامت کل جامعه بازمی‌گردد.

افت قابل توجه نزاع مردان در یزد

در ادامه نگاهی به آمار و سهم مردان در این زمینه نشان می@دهد که تعداد معاینات نزاع مردان از ۵ هزار و ۷۴۱ مورد در سال ۱۴۰۲ به ۵ هزار و ۷۳۰ مورد در سال ۱۴۰۳ رسید و سپس در سال ۱۴۰۴ با کاهش قابل توجهی به ۴ هزار و ۹۴۰ مورد کاهش یافت؛ موضوعی که سهم مهمی در بهبود کلی آمار استان داشته است.

مهاجرت در یزد می‌تواند یکی از عوامل احتمالی تنش‌ها باشد

البته بعضاً در بررسی پرونده‌های مربوط به نزاع و گزارش‌هایی که منتشر می‌شود، اشاره‌هایی هم به افراد غیر بومی یزد و حتی غیرایرانی دیده می‌شود. البته این به این معنا نیست که بخواهیم همه موارد را به این گروه‌ها نسبت دهیم پرا که آمار دقیقی در این زمینه وجود ندارد که بتوان بر اساس آن قضاوت قطعی کرد.

اما در عین حال این هم واقعیت است که قطعاً بخشی از این موارد می‌تواند به حضور افراد غیر بومی در استان مربوط باشد. نکته‌ای که اینجا مطرح می‌شود این است که اگر پذیرش و حضور افراد غیر بومی و غیرایرانی بدون سازکار مشخص و به شکل بی‌رویه و بدون حساب و کتاب انجام شود، ممکن است در کنار پیامدهای آشکار، در لایه‌های پنهان‌تر هم عواقبی داشته باشد که شاید در کوتاه‌مدت دیده نشود اما در بلندمدت خودش را نشان دهد.

بر کسی پوشیده نیست که جابه‌جایی جمعیت و ورود افراد به یک منطقه جدید، بخشی طبیعی از روندهای اجتماعی است و قابل حذف نیست و این جابه‌جایی‌ها ناگزیر باعث نوعی تبادل فرهنگی می‌شود؛ هم فرهنگ میزبان تحت تأثیر قرار می‌گیرد و هم فرهنگ افراد تازه‌وارد. به همین دلیل، این روند نیازمند توجه بیشتر، فرهنگ‌سازی دقیق‌تر و مدیریت اجتماعی حساب‌شده‌تر است تا هم هم‌زیستی بهتر شکل بگیرد و هم از بروز تنش‌های احتمالی جلوگیری شود.

تصویری چندلایه از تغییرات رفتاری در یزد

در مجموع آنچه از کنار هم قرار دادن این آمارها به دست می‌آید، تصویری چندلایه از وضعیت معاینات نزاع در استان یزد است؛ از یک‌سو جایگاهی پایین‌تر از بسیاری از استان‌های کشور و روندی کاهشی در سال ۱۴۰۴ و از سوی دیگر تغییرات معنادار در برخی شاخص‌های متعلق به استان یزد.

البته که این اعداد به تنهایی نه می‌توانند علت‌ها را توضیح دهند و نه همه ابعاد ماجرا را روشن کنند، اما می‌توانند نشانه‌هایی باشند از اینکه چه روندهایی در حال شکل‌گیری یا تغییر هستند. آنچه مهم است حرکت به سمت فهم دقیق‌تر ریشه‌های این پدیده و تقویت و یا ایجاد سازکارهایی است که بتوانند هم از بروز تنش‌ها پیشگیری کنند و هم به کاهش آسیب‌های اجتماعی در سطح استان و حتی جامعه کمک کنند.

انتهای خبر/