رابرت فرنام در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «یزدرسا»، با اشاره به تحول مفهوم اعتیاد در سال‌های اخیر گفت: مفهوم اعتیاد دیگر تنها به مصرف مواد محدود نمی‌شود؛ بلکه پیشرفت فناوری، گسترش فضای مجازی و تغییر سبک زندگی، زمینه‌ساز شکل‌گیری الگوهای جدیدی از وابستگی شده است که از آنها با عنوان «اعتیادهای رفتاری» یاد می‌شود.

از اعتیاد به مواد تا وابستگی‌های رفتاری

وی ادامه داد: اعتیاد به بازی‌های رایانه‌ای، استفاده افراطی از شبکه‌های اجتماعی، قمار آنلاین، خرید اجباری و برخی رفتارهای دیجیتال، امروز به یکی از دغدغه‌های مهم نظام‌های سلامت در جهان تبدیل شده‌اند و توجه پژوهشگران و درمانگران را بیش از گذشته به خود جلب کرده‌اند.

این روان‌پزشک و پژوهشگر حوزه اعتیاد با اشاره به شواهد علمی موجود در این زمینه افزود: شواهد علمی نشان می‌دهد که بسیاری از اعتیادهای رفتاری، از نظر سازوکارهای مغزی و روان‌شناختی، شباهت‌های قابل توجهی با اختلالات مصرف مواد دارند.

فرنام ادامه داد: فعال شدن نظام پاداش مغز، کاهش کنترل تکانه، تداوم رفتار با وجود پیامدهای منفی و افزایش تمایل به تکرار رفتار، از ویژگی‌های مشترک این اختلالات است.

وی تصریح کرد: هرچند همه رفتارهای پرکاربرد به معنای اعتیاد نیستند، اما زمانی که یک رفتار موجب اختلال در عملکرد شغلی، تحصیلی، خانوادگی یا اجتماعی فرد شود و کنترل آن از دست برود، نیازمند ارزیابی و مداخله تخصصی خواهد بود.

فناوری و گسترش زمینه‌های اعتیادهای رفتاری

این روان‌پزشک با تأکید بر تأثیر گسترش فناوری‌های دیجیتال اظهار داشت: رشد سریع فناوری‌های دیجیتال و دسترسی گسترده به اینترنت، به‌ویژه در میان نوجوانان و جوانان، اهمیت این موضوع را دوچندان کرده است.

فرنام افزود: در بسیاری از کشورها، مطالعات بر افزایش شیوع استفاده مسئله‌ساز از شبکه‌های اجتماعی، بازی‌های آنلاین و قمار اینترنتی تأکید دارند و نسبت به پیامدهایی مانند اختلال خواب، افت عملکرد تحصیلی، انزوای اجتماعی، اضطراب، افسردگی و کاهش کیفیت زندگی هشدار می‌دهند.

وی اضافه کرد: این روند، ضرورت بازنگری در برنامه‌های پیشگیری، آموزش و مداخلات درمانی را آشکار می‌سازد و نشان می‌دهد که نظام سلامت باید همگام با تحولات اجتماعی و فناوری، برای چالش‌های نوظهور نیز آماده باشد.

مقابله با اعتیادهای رفتاری؛ فراتر از محدودسازی

این پژوهشگر حوزه اعتیاد درباره رویکردهای مقابله با این پدیده نیز گفت: برخلاف تصور رایج، برخورد با اعتیادهای رفتاری صرفاً با محدود کردن دسترسی یا توصیه‌های عمومی امکان‌پذیر نیست. پیشگیری مؤثر نیازمند ارتقای سواد سلامت، آموزش مهارت‌های خودتنظیمی، توانمندسازی خانواده‌ها، مداخلات روان‌شناختی مبتنی بر شواهد و طراحی سیاست‌های حمایتی است.

فرنام تصریح کرد: در این میان، نقش دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی در شناخت الگوهای بومی، ارزیابی عوامل خطر و تدوین راهنماهای بالینی، بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است و آینده این حوزه به همکاری نزدیک میان پژوهشگران علوم اعصاب، روان‌پزشکان، روان‌شناسان، متخصصان سلامت دیجیتال و سیاست‌گذاران وابسته خواهد بود.

اعتیادهای رفتاری در کانون توجه کنگره اعتیاد

وی همچنین با اشاره به اهمیت پرداختن به این موضوع در رویدادهای علمی خاطرنشان کرد: با توجه به اهمیت روزافزون این موضوع، اعتیادهای رفتاری و رفتارهای پرخطر نوظهور به عنوان یکی از محورهای اصلی سومین کنگره بین‌المللی و پنجمین کنگره ملی اعتیاد و رفتارهای پرخطر مورد توجه قرار گرفته است.

این روان‌پزشک و پژوهشگر حوزه اعتیاد تأکید کرد: پرداختن به این حوزه، نشان‌دهنده نگاه آینده‌نگر کنگره به چالش‌های نوین سلامت و تأکید بر ضرورت تولید دانش، تبادل تجربه و توسعه مداخلات مبتنی بر شواهد برای حفاظت از سلامت نسل امروز و فرداست.

برگزاری کنگره اعتیاد در یزد

وی در پایان با اشاره به جزئیات سومین کنگره بین‌المللی و پنجمین کنگره ملی اعتیاد و رفتارهای پرخطر بیان داشت: این کنگره ۱۱ تا ۱۳ شهریورماه ۱۴۰۵ به میزبانی دانشگاه علوم پزشکی یزد برگزار می‌شود.

فرنام افزود: علاقه‌مندان می‌توانند برای کسب اطلاعات بیشتر به وب‌سایت اطلاع‌رسانی کنگره به نشانی Addiction.ssu.ac.ir مراجعه کنند و از طریق صفحه اینستاگرام Addiction_ssu و کانال تلگرام t.me/Addictionbehavioralcenter نیز اخبار و اطلاعات کنگره را دنبال کنند.

انتهای خبر/