به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «یزدرسا»، محمدصادق ابراهیمیان شب گذشته در ششمین کنگره ۱۳۵ شهید دانشجوی استان یزد که با حضور جمعی از مسئولان، دانشجویان، فعالان فرهنگی و خانواده شهدا در میدان امام حسین (ع) برگزار شد؛ با نگاهی روایت‌محور و تاریخی، تلاش کرد تصویری پیوسته از تمدن ایران ارائه دهد؛ تصویری که از نخستین نشانه‌های تمدن در فلات ایران آغاز شد و تا تحولات سیاسی و علمی ایران معاصر ادامه یافت.

ایران پیش از تاریخ؛ شکل‌گیری نخستین نشانه‌های تمدن

وی در آغاز سخنان خود با اشاره به یافته‌های باستان‌شناسی در مناطق مختلف ایران اظهار کرد: فلات ایران یکی از کانون‌های مهم شکل‌گیری تمدن در جهان بوده و شواهد متعددی از زیست سازمان‌یافته انسان در هزاران سال پیش در این سرزمین وجود دارد.

این پژوهشگر حوزه تاریخ ایران با اشاره به تمدن‌های کهن مانند جیرفت و شهر سوخته افزود: این تمدن‌ها نشان می‌دهند که ایران از دوران بسیار کهن دارای ساختارهای پیشرفته در حوزه‌های هنر، شهرسازی، اقتصاد و حتی برخی مهارت‌های علمی بوده است.

ابراهیمیان گفت: کشفیات باستانی در جنوب شرق ایران از جمله جمجمه‌ها و آثار پزشکی، نشان‌دهنده سطحی از دانش و تجربه در درمان و جراحی در دوران باستان است که برای زمان خود قابل توجه بوده است.

شهر سوخته و جیرفت؛ ایرانِ نوآور در هزاران سال پیش

وی با تأکید بر اهمیت تمدن شهر سوخته اظهار کرد: این منطقه یکی از نمونه‌های کم‌نظیر تمدن شهری در جهان باستان است که نشان‌دهنده پیشرفت در حوزه‌هایی مانند تولید ابزار، هنر و سازمان اجتماعی است.

این پژوهشگر تاریخ افزود: همچنین در تمدن جیرفت، آثار معماری و هنری پیچیده‌ای کشف شده که نشان می‌دهد ایرانیان از هزاران سال پیش در طراحی و ساخت سازه‌های پیچیده مهارت داشته‌اند.

هخامنشیان؛ شکل‌گیری امپراتوری جهانی

ابراهیمیان در ادامه با اشاره به دوره هخامنشیان گفت: این دوره یکی از مهم‌ترین مقاطع تاریخی ایران است که در آن، یک ساختار سیاسی گسترده و منسجم در سطح جهان شکل گرفت.

وی افزود: در این دوران، ایران به یک قدرت جهانی تبدیل شد و نظام مدیریتی، ارتباطی و حکمرانی آن در بخش وسیعی از جهان آن زمان گسترش یافت.

اشکانیان و ساسانیان؛ استمرار قدرت و هویت ایرانی

این پژوهشگر تاریخ با اشاره به دوره اشکانیان اظهار کرد: این دوره یکی از مهم‌ترین دوره‌های مقاومت و بازسازی قدرت در تاریخ ایران بود که در برابر قدرت‌های بزرگ زمان خود ایستادگی کرد.

ابراهیمیان همچنین درباره ساسانیان گفت: در این دوره، ایران به یک ساختار منسجم فرهنگی، اداری و نظامی دست یافت و بخش مهمی از هویت تاریخی ایران تثبیت شد.

ایران در تمدن اسلامی؛ عصر طلایی علم و دانش

وی با ورود به دوره اسلامی اظهار کرد: پس از ورود اسلام، ایرانیان نقش بسیار مهمی در شکل‌گیری تمدن اسلامی ایفا کردند و بسیاری از دانشمندان برجسته این دوره از میان ایرانیان بودند.

این پژوهشگر تاریخ با نام بردن از خوارزمی، ابن‌سینا، ابوریحان بیرونی، خیام و رازی گفت: این دانشمندان پایه‌گذار بخش مهمی از علوم امروز جهان از جمله ریاضیات، پزشکی، نجوم و فیزیک بوده‌اند.

ابراهیمیان افزود: مفاهیمی مانند جبر، الگوریتم و بخش مهمی از ریاضیات مدرن، ریشه در دستاوردهای همین دوره تاریخی دارد.

انتقال علم به جهان غرب و مسئله فراموشی تاریخی

وی با اشاره به انتقال دانش ایرانیان به اروپا گفت: بسیاری از متون علمی در دوره‌های بعدی به زبان‌های اروپایی منتقل شد و در برخی موارد، نقش اصلی دانشمندان ایرانی کمتر دیده شد.

این پژوهشگر تاریخ تأکید کرد: یکی از چالش‌های امروز، فاصله گرفتن از شناخت دقیق تاریخ علمی ایران و کم‌رنگ شدن آگاهی عمومی نسبت به این دستاوردهاست.

افول پس از صفویه؛ آغاز دوره ضعف ساختاری

ابراهیمیان در ادامه با اشاره به دوره پس از صفویه اظهار کرد: پس از این دوره، ایران وارد مرحله‌ای از ضعف تدریجی شد که در دوره‌های قاجار و پهلوی به اوج خود رسید.

وی گفت: در این دوران، به دلیل ضعف مدیریتی، فشارهای خارجی و بحران‌های داخلی، بخش‌هایی از سرزمین ایران از دست رفت و ساختار قدرت کشور تضعیف شد.

نمونه‌هایی از جدایی سرزمین‌ها در دوره قاجار

این پژوهشگر تاریخ با اشاره به جدایی بخش‌هایی از ایران در این دوره گفت: سرزمین‌هایی در قفقاز، آسیای میانه و مناطق جنوبی، در اثر قراردادها و جنگ‌های متعدد از ایران جدا شدند.

ابراهیمیان افزود: این موضوع یکی از نقاط حساس تاریخ معاصر ایران است که هنوز در حافظه تاریخی جامعه باقی مانده است.

انقلاب اسلامی؛ آغاز بازسازی هویت و قدرت

وی با اشاره به انقلاب اسلامی اظهار کرد: انقلاب ۱۳۵۷ نقطه آغاز یک تحول عمیق در ساختار سیاسی، اجتماعی و علمی ایران بود.

این پژوهشگر تاریخ افزود: پس از انقلاب، ایران در حوزه‌های مختلف از جمله علوم دفاعی، فناوری، پزشکی و صنایع پیشرفته مسیر رشد قابل توجهی را طی کرده است.

جنگ تحمیلی و الگوی مقاومت ملی

ابراهیمیان با اشاره به جنگ تحمیلی گفت: هشت سال دفاع مقدس یکی از مهم‌ترین مقاطع تاریخی ایران است که در آن، ملت ایران با وجود فشارهای سنگین، از سرزمین خود دفاع کرد.

وی افزود: این دوره به عنوان یکی از نمونه‌های مهم مقاومت تاریخی ایران در برابر تهدیدهای خارجی شناخته می‌شود.

دستاوردهای علمی معاصر و ظرفیت‌های امروز

این پژوهشگر تاریخ با اشاره به پیشرفت‌های علمی ایران گفت: در دهه‌های اخیر، ایران در حوزه‌هایی مانند فناوری هسته‌ای، پزشکی، صنایع دفاعی و علوم مهندسی به دستاوردهای قابل توجهی دست یافته است.

ابراهیمیان تأکید کرد: این پیشرفت‌ها نشان‌دهنده ظرفیت بالای علمی و انسانی کشور است.

جمع‌بندی تاریخی؛ چرخه صعود و افول در ایران

وی در جمع‌بندی سخنان خود اظهار کرد: تاریخ ایران همواره یک چرخه تکرارشونده از صعود، افول و بازسازی بوده است.

این پژوهشگر تاریخ گفت: هر زمان که ایران بر علم، هویت و انسجام داخلی تکیه کرده، در مسیر قدرت قرار گرفته و هر زمان این مؤلفه‌ها تضعیف شده، دوره‌های افول شکل گرفته است.

خیزش تمدنی جدید ایران

ابراهیمیان در پایان تأکید کرد: بر اساس تحلیل روند تاریخی، ایران امروز در آستانه یک خیزش تمدنی جدید قرار دارد و آینده این مسیر وابسته به تقویت علم، خودآگاهی تاریخی، و استفاده از ظرفیت نخبگان کشور است.

وی افزود: اگر این مسیر ادامه یابد، ایران می‌تواند بار دیگر نقش تمدنی مؤثری در سطح منطقه و جهان ایفا کند.

انتهای خبر/