به گزارش خبرنگار گروه اقتصادی پایگاه خبری تحلیلی یزدرسا، افزایش قیمت کالاهای اساسی در سال‌های اخیر، یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های خانوارهای یزدی بوده است. در چنین شرایطی، دولت و دستگاه‌های اجرایی استان یزد تلاش کرده‌اند با اجرای سیاست‌های مختلف، بخشی از فشار هزینه‌های معیشتی را کاهش دهند. یکی از این سیاست‌ها، راه‌اندازی «سکوهای تنظیم بازار» است؛ طرحی که با اعطای مشوق‌های مالیاتی به واحدهای صنفی، آنها را به عرضه کالا با قیمت پایین‌تر ترغیب می‌کند.

اکنون پس از گذشت بیش از دو سال از آغاز اجرای این طرح در یزد، بررسی عملکرد آن نشان می‌دهد که اگرچه این سکوها توانسته‌اند در برخی بازارها به‌ویژه بازار میوه، رقابت قیمتی ایجاد کنند، اما توسعه محدود، مشکلات زیرساختی و ضعف برخی سازوکارهای نظارتی، همچنان مانع بهره‌مندی گسترده‌تر شهروندان از مزایای این طرح شده است.

سکوهای تنظیم بازار چگونه شکل گرفتند؟

محمد دهقان، مدیرکل دفتر هماهنگی امور اقتصادی استانداری یزد در گفتگو با خبرنگار یزدرسا، با تشریح روند اجرای این طرح گفت: ایده ایجاد سکوهای تنظیم بازار در اواخر سال ۱۴۰۲ با هدف کاهش هزینه تمام‌شده کالاهای اساسی و عرضه ارزان‌تر آنها در کارگروه تنظیم بازار استان به تصویب رسید.

دهقان با اشاره به مشوق‌های در نظر گرفته شده برای واحدهای صنفی اظهار داشت: واحدهایی که ضوابط تعیین‌شده را رعایت کنند، متناسب با عملکرد خود تا سقف ۱۰ درصد از معافیت یا کاهش مالیاتی برخوردار می‌شوند و در مقابل، موظف هستند این منفعت را از طریق کاهش قیمت کالا به مصرف‌کنندگان منتقل کنند.

۱۱۴ سکوی فعال در استان؛ سهم شهر یزد ۴۹ سکو

دهقان ادامه داد: هم‌اکنون ۱۱۴ سکوی تنظیم بازار در سطح استان یزد فعالیت دارند که ۴۹ مورد از آنها در شهرستان یزد مستقر هستند و سایر سکوها در دیگر شهرستان‌های استان فعالیت می‌کنند.

وی تأکید کرد این مراکز، واحدهای صنفی جدید نیستند، بلکه از میان کسبه خوشنام و فعال بازار انتخاب شده‌اند و در حوزه‌هایی همچون گوشت، مرغ، لبنیات، برنج، حبوبات، میوه و سایر کالاهای اساسی فعالیت می‌کنند.

رقابت؛ مهم‌ترین دستاورد اجرای طرح

مسئولان اقتصادی استان معتقدند مهم‌ترین اثر اجرای این طرح، ایجاد رقابت در بازار است.

دهقان در این باره گفت: زمانی که یک واحد صنفی با استفاده از مشوق مالیاتی کالا را با قیمت پایین‌تر عرضه می‌کند، سایر فروشندگان نیز برای حفظ مشتری ناچار به کاهش قیمت، افزایش کیفیت و ارائه خدمات بهتر می‌شوند.

وی همچنین تأکید کرد نظارت بر عملکرد این سکوها مستمر است و در صورت رعایت نکردن ضوابط، امتیاز سکوی تنظیم بازار و مشوق مالیاتی واحد صنفی لغو خواهد شد.

بازار میوه؛ موفق اما با ظرفیت محدود

یکی از حوزه‌هایی که اجرای این طرح در آن بیشتر مورد توجه قرار گرفته، بازار عرضه میوه است.

بر اساس اعلام مسئولان، در حال حاضر تنها چهار سکوی تنظیم بازار میوه در شهر یزد فعالیت می‌کنند و تعدادی نیز در شهرستان‌هایی مانند اردکان فعال هستند.

دهقان محدودیت اصلی توسعه این سکوها را نیاز به فضای مناسب، انبار، نیروی انسانی و توان تأمین حجم بالای کالا عنوان کرد و گفت افزایش استقبال مردم، مستلزم توسعه زیرساخت‌هاست.

چالش فاکتورهای خرید و شفافیت قیمت‌ها

یکی از مهم‌ترین مشکلاتی که مسئولان به آن اشاره می‌کنند، نبود فاکتورهای شفاف و معتبر در بخشی از بازار میوه است.

 مدیرکل دفتر هماهنگی امور اقتصادی استانداری یزد، در برخی موارد قیمت واقعی کالا در فاکتورهای خرید درج نمی‌شود یا اصول صحیح فاکتورنویسی رعایت نمی‌شود؛ موضوعی که نظارت بر قیمت تمام‌شده کالا و میزان واقعی تخفیف را با مشکل مواجه می‌کند.

فعالان بازار: چهار سکو برای یزد کافی نیست

محمد زارع یکی از فعالان حوزه فروش میوه در گفتگو با خبرنگار یزدرسا تصریح کرد: توسعه فروشگاه‌های بزرگ‌تر می‌تواند هزینه‌ها را کاهش داده و امکان عرضه میوه با قیمت مناسب‌تر را فراهم کند.

وی با اشاره به اینکه تنها چهار سکوی تنظیم بازار میوه در شهر یزد فعال است، گفت پراکندگی نامناسب این مراکز باعث شده بخشی از شهروندان برای خرید میوه ارزان‌تر ناچار به طی مسافت طولانی باشند و افزایش تعداد این سکوها می‌تواند دسترسی مردم را تسهیل کند.

زارع همچنین ایجاد سکوهای بزرگ‌تر یا تشکیل تعاونی‌های صنفی را راهکاری برای توسعه این طرح دانست.

لزوم همکاری شهرداری‌ها

رئیس انجمن حمایت از مصرف‌کنندگان نیز توسعه سکوهای تنظیم بازار را نیازمند همکاری بیشتر شهرداری‌ها و شورای اسلامی شهر دانست.

سیدبهادر بهادری در گفتگو با خبرنگار یزدرسا، با بیان اینکه الزام به ارائه فاکتور رسمی، یکی از دلایل استقبال محدود برخی واحدهای صنفی از این طرح است، گفت توسعه سکوهای تنظیم بازار می‌تواند رقابت را افزایش داده و دسترسی مردم به کالاهای ارزان‌تر را تسهیل کند.

وی خواستار استفاده از ظرفیت‌های شهرداری برای ایجاد فضاهای مناسب عرضه کالاهای اساسی شد؛ ظرفیتی که به گفته مسئولان، در شهرهایی مانند تهران، اصفهان و شیراز تجربه شده اما در یزد هنوز به شکل مطلوب مورد استفاده قرار نگرفته است.

اجرای طرح سکوهای تنظیم بازار در یزد نشان می‌دهد استفاده از مشوق‌های مالیاتی می‌تواند به کاهش قیمت کالاهای اساسی و افزایش رقابت در بازار کمک کند. با این حال، محدود بودن تعداد سکوها، کمبود زیرساخت‌های مناسب، ضعف در شفافیت برخی فاکتورهای خرید و لزوم مشارکت جدی‌تر شهرداری‌ها، از مهم‌ترین موانع توسعه این طرح است. اگر این چالش‌ها برطرف شود، سکوهای تنظیم بازار می‌توانند به یکی از ابزارهای مؤثر برای حمایت از معیشت مردم و ساماندهی بازار کالاهای اساسی در استان تبدیل شوند.

انتهای خبر/