به گزارش خبرنگار گروه اجتماعی پایگاه خبری تحلیلی «یزدرسا»، هر ساله در روزهای پایانی اردیبهشت‌ماه، هفته ملی جمعیت در حالی برگزار می‌شود که زنگ خطر سالمندی جمعیت در ایران بلندتر از همیشه به صدا درآمده است. آماری که نشان می‌دهد نرخ باروری کشور به مرزهای هشدار نزدیک می‌شود، دیگر یک پیش‌بینی آینده‌پژوهانه نیست، بلکه واقعیتی ملموس در بسیاری از استان‌ها از جمله یزد است. استانی که روزگاری مهد خانواده‌های پرجمعیت و نسلی جوان و پویا بود، امروز با چالش کاهش نرخ زادولد و افزایش میانگین سنی جمعیت دست‌به‌گریبان است.

در چنین شرایطی، هفته ملی جمعیت امسال با شعار «پایداری جمعیتی و اتحاد ملی برای ایران قوی» فرصتی مغتنم محسوب می‌شود تا مسئولان، کارشناسان و مردم بار دیگر به این پرسش اساسی پاسخ دهند، آیا می‌توان مسیر حرکت جمعیت را تغییر داد و کشور را از بحران سالمندی نجات بخشید؟ استان یزد به عنوان یکی از قطب‌های صنعتی و فرهنگی کشور، این روزها بیش از هر زمان دیگری نیازمند یک جهش جمعیتی است تا بتواند هم امنیت اقتصادی و هم امنیت اجتماعی نسل‌های آینده را تضمین کند. در این گزارش، ضمن مرور برنامه‌های هفته ملی جمعیت در یزد، چالش‌های پیش‌رو و مطالبات مردم از مسئولان را بررسی می‌کنیم.

در آستانه هفته ملی جمعیت، مدیرکل دفتر امور زنان و خانواده استانداری یزد با تأکید بر اینکه جوانی جمعیت صرفاً یک موضوع آماری نیست، آن را زیربنای اصلی اقتدار ملی و شکوفایی اقتصادی کشور دانست و از برنامه‌های استان برای تغییر نگرش به مسئله فرزندآوری پرده برداشت.

فاطمه دانش‌یزدی با اشاره به نقش نیروی انسانی در پیشرفت جامعه اظهار کرد: ایران قوی نیازمند ساختاری جوان، خلاق و پویاست و جوانی جمعیت، پیشران اصلی برای حرکت چرخ‌های توسعه و تضمین‌کننده امنیت پایدار برای نسل‌های آینده محسوب می‌شود.

وی با هشدار نسبت به چالش‌های جدی سالمندی جمعیت تصریح کرد: حمایت از نهاد خانواده و ترویج ازدواج پایدار، یک سرمایه‌گذاری راهبردی برای فردا است و ما باید با نگاهی جامع، موانع موجود در مسیر فرزندآوری را شناسایی و مرتفع کنیم.

مدیرکل امور بانوان استانداری یزد در ادامه بر ایجاد زیرساخت‌های حمایتی تأکید کرد و گفت: تلاش ما در استان بر این است که با ایجاد محیط‌های کار دوستدار خانواده و ارتقای سطح سلامت مادر و کودک، فضایی امن و امیدبخش برای والدین فراهم آوریم.

برنامه‌های هفته ملی جمعیت؛ از مشارکت محله‌ای تا اتحاد ملی

هفته ملی جمعیت امسال از ۲۴ تا ۳۰ اردیبهشت‌ماه با شعار محوری «پایداری جمعیتی و اتحاد ملی برای ایران قوی» برگزار می‌شود. بر اساس اعلام دانش‌یزدی، هر روز از این هفته به یکی از محورهای کلیدی در حوزه جمعیت اختصاص یافته است.

وی ادامه داد: روز اول این هفته به موضوع مشارکت اجتماعی و شبکه‌سازی محله‌ای به عنوان قلب تاب‌آوری جمعیت ایران می‌پردازد و بر نقش محله‌ها در افزایش تاب‌آوری جمعیتی تأکید دارد. روز دوم نیز به فرهنگ و رسانه با هدف آگاهی‌بخشی و امیدآفرینی اختصاص یافته که هدف آن مقابله با فضای یأس و ترس از فرزندآوری است.

مدیرکل دفتر امور زنان و خانواده استانداری یزد افزود: روز سوم هفته با محوریت سلامت مادر و کودک و کرامت مادری به ارتقای خدمات بهداشتی و احترام به نقش مادر می‌پردازد و روز چهارم بر ازدواج و خانواده پایدار به عنوان پیشران جوانی جمعیت و قدرت ملی تأکید دارد.

دانش‌یزدی در ادامه به روز پنجم این هفته اشاره کرد و گفت: محور «محیط کار دوستدار خانواده» به عنوان آینده‌ساز جمعیت ایران، از جمله مواردی است که امسال به طور ویژه دنبال می‌شود. وی ایجاد مشوق‌های شغلی برای والدین و اصلاح قوانین کاری را از مصادیق مهم این رویکرد برشمرد.

وی همچنین به روز ششم با عنوان امنیت و عدالت اقتصادی و رفاه خانواده پرداخت و مهار تورم و بیکاری را برای تسهیل تصمیم‌گیری به فرزندآوری ضروری دانست. در نهایت، روز پایانی هفته یعنی ۳۰ اردیبهشت که روز ملی جمعیت نامگذاری شده، با محوریت پایداری جمعیتی و اتحاد ملی برای ایران قوی، بر فراجناحی و فرادستگاهی بودن این مسئله حیاتی تأکید دارد.

چالش سالمندی و ضرورت جهش جمعیتی در یزد

استان یزد با پیشینه صنعتی و مهاجرت‌پذیری، همواره یکی از قطب‌های توسعه کشور بوده است. اما آمارها نشان می‌دهد میانگین سنی جمعیت در این استان رو به افزایش است. از یک سو نرخ باروری پایین و از سوی دیگر خروج جوانان به دنبال فرصت‌های شغلی به کلانشهرها، معادله جمعیتی یزد را پیچیده کرده است.

در چنین شرایطی، تأکید دانش‌یزدی بر عدالت اقتصادی و رفاه خانواده نشان می‌دهد که استان یزد به دنبال یک بسته حمایتی ترکیبی شامل تسهیلات قرض‌الحسنه، تأمین مسکن برای خانواده‌های دارای سه فرزند و بیشتر، و اصلاح قوانین کاری برای مادران شاغل است.

یکی از نکات قابل تأمل در اظهارات این مقام مسئول، رد نگاه صرفاً «تعدادی» به جمعیت است. وی جمعیت جوان را پیشران چرخ‌های توسعه و تضمین‌کننده امنیت پایدار می‌داند. این نگاه، مسئله فرزندآوری را از یک موضوع اخلاقی یا شخصی خارج کرده و در سطح کلان‌اقتصادی و امنیت ملی تعریف می‌کند.

کارشناسان جمعیت معتقدند یکی از گلوگاه‌های اصلی در استان یزد، نبود امنیت شغلی برای زنان تحصیل‌کرده است. بسیاری از بانوان یزدی نگرند با بارداری و فرزندآوری، جایگاه شغلی خود را از دست بدهند. اجرایی شدن کامل طرح «محیط کار دوستدار خانواده» که دانش‌یزدی بر آن تأکید ویژه دارد، می‌تواند این گره را بگشاید. ایجاد مهدکودک‌های بین‌راهی در ادارات و کارخانجات بزرگ، انعطاف در ساعات کاری مادران و پدران، و اعطای مرخصی‌های کافی به والدین، از جمله مصادیقی است که می‌تواند تصمیم به بارداری دوم یا سوم را تسهیل کند.

 از شعار تا عمل

اما آنچه این گزارش را به نقطه پایانی فرضی نمی‌رساند، پرسشی است که پس از پایان هفته ملی جمعیت همچنان بر ذهن سنگینی می‌کند: آیا وعده «محیط کار دوستدار خانواده» فقط در شعارهای روزهای پایانی اردیبهشت خلاصه می‌شود یا قرار است به یک الزام قانونی و عملیاتی در کارخانه‌ها، ادارات و سازمان‌های یزد تبدیل گردد؟

برگزاری کارگاه‌های آموزشی و تجلیل از خانواده‌های نمونه، هرچند ارزشمند و امیدبخش، اما برای عبور از بحران سالمندی کافی نیست. آنچه یزد امروز به آن نیاز دارد، تصمیم‌های سخت و اجرایی در حوزه‌های مشخصی است. باید قوانین انعطاف‌پذیری ساعت کاری، دورکاری، و ممنوعیت تبعیض شغلی علیه مادران از مرحله بخشنامه به مرحله ضمانت اجرایی برسد و کارخانه‌جات بزرگ یزد و ادارات کل استان موظف شوند تا پایان سال جاری، گزارش مصداقی از اجرای طرح «محیط کار دوستدار خانواده» ارائه دهند. همچنین وعده تأمین مسکن برای خانواده‌های دارای سه فرزند و بیشتر نباید در صف‌های طولانی گم شود و ضروری است سهمیه مشخص و جداگانه‌ای از طرح‌های نهضت ملی مسکن به این خانواده‌ها اختصاص یابد. رسانه‌های یزد نیز نباید تنها به انعکاس شعارهای زیبا بسنده کنند و وظیفه آنها نظارت بر اجرای تعهدات مسئولان، معرفی دستگاه‌های موفق و افشای دستگاه‌های بی‌توجه به سیاست‌های جمعیتی است.

فاطمه دانش‌یزدی خود بر «عزم ملی» و «همکاری همه‌جانبه» تأکید کرده است. اما تحقق این عزم ملی نیازمند پرسش‌گری مستمر خبرنگاران، نظارت جدی نمایندگان مجلس و شوراهای شهر، و مهم‌تر از همه، حضور مطالبه‌گر شهروندان یزدی پای نظرسنجی‌ها و سامانه‌های مردمی است.

گزارش‌های میدانی حاکی از آن است که بسیاری از مادران یزدی هنوز نگران از دست دادن شغل خود پس از زایمان هستند و بسیاری از پدران جوان توانایی تأمین مسکن متناسب با جمعیت خانواده خود را ندارند. اگر قرار است شعار «ایران قوی با جوانی جمعیت» به واقعیت تبدیل شود، مسئولان استان یزد باید پاسخگوی این پرسش باشند که برای رفع این دو نگرانی اساسی، تا پایان امسال چه اقدامات عینی و قابل اندازه‌گیری انجام داده‌اند.

هفته ملی جمعیت تمام می‌شود، اما دغدغه مادران و پدران یزدی تمام‌شدنی نیست. مطالبه مردم یزد از مسئولان این است که به جای سخنرانی، زیرساخت بسازند؛ به جای شعار، فرش قرمز فرزندآوری را در محیط کار، بانک و خانه پهن کنند. آنگاه است که جوانی جمعیت از یک آرمان ملی، به یک واقعیت شیرین در هر خانواده یزدی تبدیل خواهد شد.

انتهای خبر/