یزدرسا: در حال حاضر چند مزرعه فعال پرورش ماهی در استان یزد وجود دارد و پراکندگی این مزارع در شهرستان‌های مختلف استان چگونه است؟

زارع: استان یزد در حال حاضر دارای 501 مزرعه پرورش ماهی فعال است که در شهرستان‌های مختلف استان پراکنده هستند. این مزارع نقش مهمی در تولید آبزیان، ایجاد اشتغال، تأمین امنیت غذایی و توسعه فعالیت‌های آبزی‌پروری استان ایفا می‌کنند. به منظور بررسی نحوه توزیع مزارع پرورش ماهی و سهم هر یک از شهرستان‌های استان از این ظرفیت تولیدی، آمارها حاکی از آن است که شهرستان ابرکوه با ۱۳۸ مزرعه، بیشترین تعداد مزارع فعال پرورش ماهی را به خود اختصاص داده است.

پس از آن، شهرستان خاتم با ۵۳ مزرعه، شهرستان تفت با ۵۰ مزرعه، شهرستان‌های اردکان و مروست هر کدام با ۴۵ مزرعه، شهرستان‌های بافق و مهریز هر کدام با ۴۰ مزرعه، شهرستان بهاباد با ۳۰ مزرعه، شهرستان میبد با ۲۰ مزرعه، شهرستان‌های اشکذر و یزد هر کدام با ۱۵ مزرعه و در نهایت شهرستان زارچ با ۱۰ مزرعه در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

این توزیع نشان‌دهنده تمرکز بیشتر فعالیت‌های آبزی‌پروری در برخی شهرستان‌ها، به ویژه ابرکوه و خاتم، و در مقابل، سهم کمتر برخی شهرستان‌ها مانند زارچ، اشکذر و یزد از تعداد مزارع فعال پرورش ماهی در استان است.

یزدرسا: با توجه به شرایط اقلیمی یزد چه گونه‌های آبزی در استان پرورش داده می‌شود و سهم هر گونه از میزان تولید چقدر است؟

زارع: با توجه به شرایط اقلیمی خاص استان یزد، محدودیت منابع آبی و بهره‌گیری از روش‌های نوین آبزی‌پروری، این استان توانسته است جایگاه مناسبی در تولید انواع آبزیان به دست آورد. در حال حاضر، پرورش گونه‌های مختلف شامل ماهیان گرمابی (کپور)، تیلاپیا، قزل‌آلا، ماهیان خاویاری و ماهیان زینتی در استان یزد انجام می‌شود. توسعه این فعالیت‌ها با اتکا به مدیریت بهینه منابع آب، استفاده از فناوری‌های نوین و ظرفیت‌های موجود، نقش مؤثری در افزایش تولید، ایجاد اشتغال، تنوع‌بخشی به محصولات آبزی و ارتقای امنیت غذایی استان ایفا می‌کند.

در خصوص آمار تولید هر یک از گونه‌های پرورشی در استان یزد نیز، اطلاعات موجود نشان می‌دهد که تیلاپیا با ۷۶۰ تن بیشترین سهم از تولید را به خود اختصاص داده است. پس از آن، قزل‌آلا با ۷۱۷ تن، کپور با ۵۳۰ تن و ماهی خاویاری با ۳۰ تن در رتبه‌های بعدی قرار دارند. همچنین، در بخش آبزیان زینتی، سالانه حدود ۴ میلیون قطعه ماهیان زینتی در استان تولید می‌شود که بیانگر جایگاه قابل‌توجه این بخش در فعالیت‌های آبزی‌پروری استان یزد است.

یزدرسا: میزان ماهی‌ریزی و تولید آبزیان در استان یزد طی سال جاری چقدر بوده و نسبت به سال گذشته چه تغییری داشته است؟

زارع: در نیمه اول سال در مناطق سردسیر و ییلاقی استان مثل ده بالا، طزرجان، سانیج و ... پرورش ماهی قزل آلا انجام و در مناطق گرم استان ماهیان گرمابی (شامل: کپور معمولی و کپور علفخوار)، تیلاپیا و فیل ماهی پرورش داده می‌شود.
رهاسازی بچه ماهیان سردآبی و گرمابی در استان یزد در نیمه اول سال از 15 فروردین تا 15 اردیبهشت انجام می‌گردد.

از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون، حدود ۷۰ درصد از برنامه رهاسازی بچه‌ماهی در مزارع پرورش ماهی استان یزد محقق شده است. در این مدت، ۶۰۵ هزار قطعه بچه‌ماهی تیلاپیا، ۴۹۷ هزار قطعه بچه‌ماهی قزل‌آلا، ۱۶ هزار قطعه بچه‌ماهی کپور و ۱۵ هزار قطعه بچه‌ماهی خاویاری در مزارع استان رهاسازی شده‌اند.

یزدرسا: با توجه به مطرح شدن موضوع ممنوعیت پرورش ماهی تیلاپیا در استان به دلیل شرایط اقلیمی استان در گذشته، وضعیت فعلی پرورش ماهی تیلاپیا در استان چگونه است؟

زارع: در سال‌های گذشته، به دلیل طرح برخی ملاحظات زیست‌محیطی و نگرانی‌های مرتبط با احتمال رهاسازی و گسترش ماهی تیلاپیا در منابع آب طبیعی، مباحثی پیرامون اعمال محدودیت و ممنوعیت پرورش این‌گونه در کشور مطرح شد. با توجه به ویژگی‌های اقلیمی استان یزد، محدود بودن منابع آب سطحی، نبود ارتباط مستقیم مزارع پرورش با رودخانه‌ها و تالاب‌های دائمی و همچنین قابلیت بالای مدیریت و کنترل مزارع پرورشی، پیگیری‌های مستمر و کارشناسی از سوی مسئولان و دست‌اندرکاران ذی‌ربط انجام شد.

در نتیجه این پیگیری‌ها، برگزاری جلسات کارشناسی، ارائه مستندات فنی و بررسی شرایط ویژه استان، مراجع ذی‌صلاح با رفع محدودیت‌های اعمال‌شده برای استان یزد موافقت کردند. بر این اساس، استان یزد به عنوان یکی از مناطق مجاز برای پرورش ماهی تیلاپیا شناخته شد و امکان ادامه فعالیت و توسعه این صنعت در چارچوب ضوابط، دستورالعمل‌ها و مقررات ابلاغی فراهم گردید.

با رفع این محدودیت‌ها، زمینه توسعه سرمایه‌گذاری در بخش پرورش ماهی تیلاپیا، افزایش ظرفیت تولید، ایجاد فرصت‌های جدید اشتغال، بهره‌وری بیشتر از منابع آب شور و لب‌شور و استفاده بهینه از ظرفیت‌های اقلیمی استان فراهم شده است. امروزه پرورش ماهی تیلاپیا به عنوان یکی از ظرفیت‌های مهم آبزی‌پروری استان یزد، نقش قابل توجهی در افزایش تولید آبزیان، تأمین بخشی از نیاز بازار و توسعه اقتصادی این بخش ایفا می‌کند.

یزدرسا: فپرورش ماهی در استان یزد تاکنون برای چه تعداد نفر به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم اشتغال ایجاد کرده است؟

زارع: بخش آبزی‌پروری استان یزد تاکنون موفق به ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم برای ۵۲۱ نفر شده است. این اشتغال در حوزه‌های مختلف از جمله پرورش، تکثیر، تولید، تأمین نهاده‌ها، خدمات فنی، حمل‌ونقل، فرآوری و عرضه آبزیان شکل گرفته و نشان‌دهنده نقش مؤثر این بخش در توسعه اقتصادی، ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار و افزایش درآمد بهره‌برداران استان است.

یزدرسا: میزان تولید سالانه آبزیان در استان یزد چقدر است و چه میزان از نیاز بازار استان را تأمین می‌کند؟

زارع: میزان تولید سالانه آبزیان در استان یزد به طور متوسط حدود ۱۵۰۰ تن برآورد می‌شود. البته این میزان تولید با توجه به شرایط اقلیمی، وضعیت منابع آب، میزان ذخیره‌سازی بچه‌ماهی، تأمین نهاده‌های تولید، شرایط اقتصادی و سایر عوامل مؤثر، در سال‌های مختلف متغیر بوده و ممکن است با افزایش یا کاهش همراه باشد. با وجود محدودیت‌های اقلیمی و کمبود منابع آبی، استان یزد توانسته است با بهره‌گیری از روش‌های نوین آبزی‌پروری، سهم قابل توجهی در تولید آبزیان ایفا کند. به طور متوسط، حدود ۱۵ درصد از نیاز بازار مصرف استان از محل تولیدات داخلی استان تأمین می‌شود و مابقی از طریق واردات از سایر استان‌های کشور تأمین می‌گردد. این امر بیانگر ظرفیت‌های موجود برای توسعه صنعت آبزی‌پروری و افزایش سهم تولید داخلی در تأمین نیاز بازار استان است.

یزدرسا: سرانه مصرف ماهی در استان یزد در سال گذشته و سال جاری چقدر بوده و این روند چه تغییری داشته است؟

زارع: بر اساس آمار جمعیتی استان یزد و گزارش‌های منتشرشده از سوی مرکز رصد جمعیت سازمان ثبت احوال استان، جمعیت استان در سال ۱۴۰۴ به‌صورت برآوردی و ثبتی مورد محاسبه قرار گرفته است. همچنین، مطابق اعلام مدیرکل ثبت احوال استان، سالانه به‌طور متوسط حدود بیست هزار نفر به جمعیت استان افزوده می‌شود. بر این اساس، سرانه مصرف آبزیان در استان با تقسیم میزان کل مصرف انواع آبزیان بر جمعیت برآوردی استان محاسبه شده و سرانه مصرف آبزیان در استان یزد در سال ۱۴۰۴ حدود 9/81 کیلوگرم به ازای هر نفر در سال برآورد می‌شود.

یزدرسا: مهم‌ترین چالش‌های توسعه آبزی‌پروری در استان یزد چیست و چه برنامه‌هایی برای افزایش تولید و مصرف آبزیان در استان دنبال می‌شود؟

زارع: مهم‌ترین چالش توسعه آبزی‌پروری در استان یزد، محدودیت منابع آب و کمبود آب قابل استفاده برای فعالیت‌های پرورش آبزیان است. با توجه به اقلیم خشک و نیمه‌خشک استان، کاهش منابع آب زیرزمینی، تداوم خشکسالی و محدودیت در تخصیص منابع آبی، از مهم‌ترین موانع توسعه و افزایش ظرفیت تولید در بخش آبزی‌پروری به شمار می‌روند.

به‌منظور توسعه آبزی‌پروری و افزایش تولید آبزیان در استان، برنامه‌هایی از جمله توسعه مزارع پرورش آبزیان با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و روش‌های کم‌مصرف آب مانند سیستم‌های مداربسته (RAS)، حمایت از سرمایه‌گذاری بخش خصوصی از طریق ارائه تسهیلات و مشوق‌های مالی، توسعه پرورش گونه‌های اقتصادی و سازگار با شرایط اقلیمی استان از جمله تیلاپیا، ماهیان زینتی، خاویاری و جلبک، ارتقای سطح دانش فنی بهره‌برداران با برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی و ترویجی و همچنین استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر به‌ویژه انرژی خورشیدی برای کاهش هزینه‌های تولید پیش‌بینی شده است.

همچنین در راستای افزایش مصرف آبزیان، اقداماتی همچون اجرای برنامه‌های فرهنگ‌سازی و اطلاع‌رسانی درباره ارزش غذایی و فواید مصرف آبزیان، برگزاری جشنواره‌ها، نمایشگاه‌ها و برنامه‌های ترویجی مرتبط با طبخ آبزیان، توسعه عرضه مستقیم و ایجاد بازارچه‌های تخصصی عرضه آبزیان و اجرای طرح‌های ترویج مصرف در مدارس، دانشگاه‌ها و ادارات در نظر گرفته شده است.

انتهای خبر/