به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «یزدرسا»، احسان دست برآورده، دبیر نهضت سواد رسانه‌ای انقلاب اسلامی استان یزد در یادداشتی نوشت:

دروازه‌بانی خبر مفهومی است که نخستین‌بار از سوی «کورت لوین» مطرح شد و به فرایندی اشاره دارد که در آن اطلاعات از مسیرهایی عبور می‌کنند و در هر مسیر افرادی یا نهادهایی حضور دارند که تصمیم می‌گیرند چه چیزی وارد جریان اطلاع‌رسانی شود و چه چیزی کنار گذاشته شود. بعدها، در روزنامه‌نگاری کلاسیک، این نقش به سردبیران و دبیران سرویس‌ها سپرده شد. آن‌ها بر اساس ارزش‌های خبری، سیاست تحریریه و محدودیت‌های فضایی یا زمانی تصمیم می‌گرفتند کدام واقعه شایسته انتشار است. در نتیجه، دروازه‌بانی خبر یک فرآیند انسانی بود که تا حد زیادی تعیین می‌کرد جامعه چه چیزهایی را درباره جهان اطراف خود بداند یا نداند.

با گسترش اینترنت و ظهور شبکه‌های اجتماعی، این ساختار سنتی به‌کلی دگرگون شده است. امروزه هر کاربر شبکه‌های اجتماعی با تلفن همراه خود می‌تواند نقشی در فرایند تولید و توزیع خبر ایفا کند. اگر پیش‌تر روزنامه یا تلویزیون تنها دروازه ورود اطلاعات به ذهن مردم بود، اکنون پلتفرم‌هایی چون اینستاگرام، ایکس، تلگرام و تیک‌تاک خود به دروازه‌هایی بزرگ و چندلایه تبدیل شده‌اند. تصمیم‌گیری در مورد این‌که چه محتوایی دیده شود، اکنون بیشتر از سوی الگوریتم‌ها و رفتار کاربران انجام می‌شود تا سردبیران انسانی. الگوریتم‌ها بر اساس الگوهای تعامل، ترندها و علایق کاربران، محتوایی را پیش چشم آنان می‌گذارند که احتمالاً موجب واکنش بیشتر شود، نه الزاماً از نظر خبری دقیق‌تر یا مهم‌تر باشد.

نتیجه آن شده که دروازه‌بانی خبر امروز به سیستمی خودکار و پراکنده تبدیل شده است؛ سیستمی که سرعت بی‌سابقه‌ای به انتشار خبر داده، اما همزمان با افزایش خطر شایعه، تحریف و هیجان‌زدگی همراه بوده است. از یک سو، رسانه‌های اجتماعی انحصار رسانه‌های سنتی را شکستند و امکان دیده شدن صداهای کوچک‌تر را فراهم کردند. بسیاری از کنشگران مدنی، شهروند-خبرنگاران و گروه‌هایی که در رسانه‌های بزرگ جایی نداشتند، حالا می‌توانند روایت خود را منتشر کنند. از سوی دیگر، همین آزادی انتشار بدون نظارت حرفه‌ای منجر به پدید آمدن انبوهی از اخبار جعلی و گزارش‌های نادرست شده است که گاه تأثیر آن‌ها بر افکار عمومی از رسانه‌های رسمی نیز بیشتر است.

در این میان، نقش کاربران بسیار تعیین‌کننده است. هر فرد با هر لایک، بازنشر یا حتی بی‌توجهی، به نوعی دروازه‌ای را باز یا بسته می‌کند و در شکل‌گیری جریان اطلاع‌رسانی مشارکت دارد. در فضای مجازی، انتخاب فردی کاربران جمع شده و به تصمیمی جمعی تبدیل می‌شود که مسیر گسترش یا فراموش شدن یک خبر را مشخص می‌کند. به همین دلیل می‌توان گفت امروز دروازه‌بانی خبر از سطح تحریریه‌ها به سطح جامعه منتقل شده است و هر کس بخشی از این فرآیند محسوب می‌شود.

با رشد هوش مصنوعی و حضور الگوریتم‌های تصمیم‌گیرنده، دروازه‌بانی در آینده احتمالاً ترکیبی از قضاوت انسانی و انتخاب ماشینی خواهد بود. انسان‌ها همچنان قادرند ارزش اخلاقی، اجتماعی و انسانی یک خبر را تشخیص دهند، اما ابزارهای هوشمند می‌توانند حجم عظیمی از داده‌ها را تحلیل و اولویت‌بندی کنند. چالش اصلی در این مسیر، یافتن تعادلی میان سرعت اطلاع‌رسانی و دقت، و میان آزادی انتشار و مسئولیت اجتماعی است.

در نهایت می‌توان گفت مفهوم دروازه‌بانی خبر بیش از هر زمان دیگری به زندگی روزمره گره خورده است. هر یک از ما، آگاه یا ناآگاه، بر روند گردش اطلاعات اثر می‌گذاریم و سهمی در شکل دادن به درک جمعی از واقعیت داریم. در دنیای پر از داده و خبر، توجه انتقادی و انتخاب آگاهانه شاید مهم‌ترین ابزارهایی باشند که می‌توانند از حجم شایعات کاسته و بر کیفیت آگاهی جمعی بیفزایند. دروازه‌بانی امروز دیگر وظیفه گروهی کوچک نیست، بلکه مسئولیتی همگانی است که از انتخاب‌های ساده هر کاربر آغاز می‌شود.