به گزارش خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی یزدرسا، سال ۱۳۰۹ روند نوسازی شهری در شهر تاریخی یزد وارد مرحله تازه‌ای شد. در همان سال، بلدیه یا شهرداری یزد با ترکیبی محدود شامل سه کارمند، یک بازرس، سه پیش‌خدمت و ۲۰ رفتگر فعالیت خود را آغاز کرد؛ نهادی که مأموریت اصلی آن ایجاد نظم شهری و اجرای طرح‌های عمرانی جدید بود.

برای تأمین هزینه پروژه‌های شهری، قانون مالیات مستغلات به تصویب رسید و مالیات وسایل نقلیه نیز افزایش یافت. همزمان با انتصاب فرماندار جدید در سال ۱۳۱۰، نقشه خیابان‌های یزد تهیه شد تا زمینه برای احداث معابر مدرن و تغییر ساختار سنتی شهر فراهم شود.

*خیابان پهلوی؛ نخستین خیابان مدرن یزد

نخستین خیابان مدرن یزد، خیابان پهلوی بود که امروز با نام خیابان امام خمینی شناخته می‌شود. این خیابان در سال ۱۳۱۰ توسط محمدعلی‌خان اویسی طراحی و اجرا شد و بعدها در سال ۱۳۱۴ بخش دوم آن از میدان شهید بهشتی فعلی تا محدوده دارایی گسترش یافت.

احداث این خیابان را می‌توان آغاز رسمی ورود یزد به الگوی شهرسازی مدرن دانست؛ الگویی که به تدریج بافت سنتی شهر را تحت تأثیر قرار داد.

*توسعه خیابان‌های جدید در دهه ۲۰

پس از خیابان پهلوی، خیابان شاه سابق یا قیام فعلی در سال ۱۳۲۲ ساخته شد و به دومین خیابان مدرن یزد تبدیل شد. در ابتدای این خیابان، میدان شاه قرار داشت که پس از انقلاب به میدان بعثت و میدان مصطفی خمینی تغییر نام داد.

یک سال بعد، خیابان کرمان یا دهم فروردین کنونی احداث شد؛ مسیری که از میدان شهید بهشتی آغاز می‌شد و تا میدان مارکار امتداد داشت.

در سال ۱۳۲۵ نیز خیابان ثریا یا سلمان فعلی ساخته شد و همزمان بخش سوم خیابان پهلوی به سمت شمال توسعه یافت.

*دهه ۳۰؛ گسترش شریان‌های شهری

روند توسعه شهری یزد در دهه ۳۰ سرعت بیشتری گرفت. خیابان ایرانشهر یا شهید رجایی فعلی در سال ۱۳۳۴ احداث شد و سه سال بعد خیابانی برای اتصال خیابان شاه و ثریا ساخته شد؛ هرچند اجرای آن با مخالفت برخی ادارات همراه بود و تغییراتی در طرح اولیه آن ایجاد شد.

در سال ۱۳۳۹ نیز خیابان فرح، که امروزه با نام شهید مطهری شناخته می‌شود، به بهره‌برداری رسید.

*ورود یزد به عصر بلوارها و کمربندی‌ها

دهه ۴۰ را می‌توان دوران شکل‌گیری معابر عریض و شریان‌های اصلی جدید در یزد دانست. خیابان امیرکبیر یا انقلاب کنونی در سال ۱۳۴۱ و پس از تأسیس اداره راه و ترابری یزد ساخته شد.

در ادامه، خیابان شاهنشاهی یا شهید صدوقی فعلی در سال ۱۳۴۷ احداث شد و یک سال بعد بلوار شاه‌رضا، معروف به بلوار امامزاده جعفر، به بهره‌برداری رسید.

کمربندی دانشجو یا شهید پاک‌نژاد نیز در سال ۱۳۵۱ افتتاح شد تا نقش مهمی در اتصال بخش‌های مختلف شهر ایفا کند.

*آخرین خیابان‌های دوره پهلوی در یزد

در سال ۱۳۵۲ خیابان سیدگلسرخ به عنوان دوازدهمین خیابان جدید یزد ساخته شد و سرانجام خیابان شهربانی سابق، که امروز خیابان مهدی نام دارد، در سال ۱۳۵۴ به عنوان آخرین خیابان مهم ساخته‌شده در دوره پهلوی به مجموعه معابر مدرن یزد اضافه شد.

*خیابان‌هایی که هویت تازه‌ای به یزد دادند

احداث خیابان‌های جدید در دوره پهلوی، تنها یک پروژه عمرانی نبود؛ بلکه آغاز تغییرات گسترده در سبک زندگی، حمل‌ونقل و سیمای شهری یزد به شمار می‌رفت. بسیاری از این خیابان‌ها امروز به شریان‌های اصلی شهر تبدیل شده‌اند و نام آن‌ها با خاطرات و هویت اجتماعی چند نسل از مردم یزد گره خورده است.

انتهای خبر/