این کارشناس مسائل سیاسی تأکید کرد: مقابله با داعش در عراق و سوریه، اگرچه در خارج از مرزهای ایران انجام شد، اما تأثیر مستقیمی بر امنیت داخلی کشور داشت و مانع از شکل‌گیری هسته‌های فعال تروریستی در داخل ایران شد؛ موضوعی که بارها از سوی نهادهای رسمی امنیتی کشور نیز مورد اشاره قرار گرفته است.

مقابله با ناامنی داخلی؛ تجربه شرق کشور

علی موسوی، کارشناس مسائل سیاسی و اجتماعی نیز در گفتگو با یزدرسا، به نقش حاج قاسم سلیمانی در مدیریت برخی چالش‌های امنیتی داخل کشور، به‌ویژه در مناطق مرزی، اشاره کرد.

وی با بیان اینکه حاج قاسم سلیمانی پیش از آنکه به‌عنوان فرمانده‌ای شناخته‌شده در سطح منطقه مطرح شود، تجربه‌های متعددی در حوزه امنیت داخلی داشته است، گفت: در مقاطع مختلف، شرق کشور با مشکلاتی مانند فعالیت گروه‌های مسلح، قاچاق سازمان‌یافته و ناامنی‌های پراکنده مواجه بود. رویکردی که در آن دوره‌ها دنبال شد، ترکیبی از اقدامات امنیتی و تلاش برای جلب مشارکت اجتماعی بود.

این کارشناس سیاسی افزود: یکی از ویژگی‌های حاج قاسم سلیمانی، توجه همزمان به امنیت و مسائل اجتماعی بود. او معتقد بود که بدون اعتماد مردم محلی، هیچ طرح امنیتی پایداری شکل نخواهد گرفت.

موسوی تأکید کرد: حاج قاسم بر گفت‌وگو با معتمدان محلی، تفکیک مردم از عناصر مسلح و برخورد هدفمند با عوامل ناامنی تأکید داشت. این رویکرد بعدها به یکی از اصول پذیرفته‌شده در مدیریت امنیت مناطق مرزی تبدیل شد.

«ایران سوریه نخواهد شد»؛ گزاره‌ای مبتنی بر واقعیت‌های ساختاری

یکی از گزاره‌های پرتکرار در ادبیات سیاسی کشور این است که «ایران سوریه نخواهد شد». بررسی این گزاره بدون توجه به نقش افرادی مانند حاج قاسم سلیمانی و ساختاری که او نمایندگی می‌کرد، تحلیلی ناقص خواهد بود.

کارشناسان معتقدند آنچه سوریه را در مقطعی به سمت بحران فراگیر سوق داد، ترکیبی از شکاف اجتماعی، ضعف انسجام نهادی و مداخله سازمان‌یافته بازیگران خارجی بود. در مقابل، جمهوری اسلامی ایران از مؤلفه‌هایی برخوردار است که مانع از تحقق چنین سناریویی می‌شود.

مکتب حاج قاسم؛ فراتر از یک فرد

حجت‌الاسلام سیدحسین علوی، کارشناس مذهبی و پژوهشگر اندیشه سیاسی اسلام، در گفتگو با یزدرسا تأکید کرد: تأثیر حاج قاسم سلیمانی را نباید صرفاً در عملکردهای فردی خلاصه کرد.

وی ادامه داد: در ادبیات رسمی کشور از اصطلاح «مکتب حاج قاسم» استفاده می‌شود. این تعبیر ناظر به مجموعه‌ای از ویژگی‌ها از جمله پایبندی به ارزش‌های دینی، تبعیت از ساختار قانونی کشور، مردم‌محوری و مسئولیت‌پذیری در قبال امنیت عمومی است.

این کارشناس مذهبی، یکی از دلایل ماندگاری نام حاج قاسم سلیمانی در افکار عمومی را پیوند میان کنش میدانی و اخلاق فردی او دانست؛ موضوعی که حتی از سوی برخی تحلیلگران غیرایرانی نیز مورد توجه قرار گرفته است.

علوی تصریح کرد: وقتی گفته می‌شود ایران با چنین الگوهایی دچار سناریوهای فروپاشی اجتماعی نخواهد شد، این گزاره ناظر به وجود شبکه‌ای از نیروهای آموزش‌دیده، متعهد و مورد اعتماد مردم است، نه صرفاً یک فرد یا یک چهره خاص.

وی اضافه کرد: در ایران، نیروهای امنیتی و دفاعی برخلاف بسیاری از کشورها، از بدنه جامعه جدا نیستند و همین پیوند اجتماعی، احتمال فروپاشی امنیتی را به‌شدت کاهش می‌دهد.

مردم‌داری در کنار اقتدار؛ دوگانه‌ای مکمل

یکی از محورهای مشترک اظهارات کارشناسان، تأکید بر سبک رفتاری حاج قاسم سلیمانی است؛ سبکی که ترکیبی از ارتباط نزدیک با مردم و قاطعیت در برابر تهدیدات امنیتی بود.

شریفی در این زمینه گفت: تصویر حاج قاسم در افکار عمومی، صرفاً تصویر یک فرمانده نظامی نیست. او به‌طور مستمر با اقشار مختلف جامعه، به‌ویژه خانواده‌های شهدا و نیروهای میدانی، ارتباط داشت و همین مسئله سرمایه اجتماعی قابل توجهی برای او ایجاد کرده بود.

موسوی نیز افزود: این سرمایه اجتماعی در مواقع بحرانی اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. وقتی مردم به یک فرمانده یا مسئول اعتماد دارند، همکاری اجتماعی برای حفظ امنیت بسیار آسان‌تر می‌شود.

مکتب حاج قاسم؛ بازدارندگی فراتر از قدرت نظامی

در عین حال، این رویکرد هرگز به معنای مماشات با دشمنان امنیت کشور نبود. حاج قاسم سلیمانی در چارچوب مأموریت‌های رسمی خود، برخوردی قاطع و مبتنی بر محاسبه با گروه‌های تروریستی و عوامل ناامنی داشت؛ موضوعی که در گزارش‌های رسمی مرتبط با مقابله با داعش و سایر تهدیدات، به‌روشنی قابل مشاهده است.

بررسی واقع‌بینانه نقش سپهبد شهید حاج قاسم سلیمانی نشان می‌دهد که حضور او در میدان مبارزه با گروه‌های تروریستی و پروژه‌های همسو با منافع رژیم صهیونیستی، بخشی از راهبرد کلان جمهوری اسلامی ایران برای تأمین امنیت مردم بوده است. این حضور، نه یک کنش فردی، بلکه تصمیمی مبتنی بر محاسبات دقیق امنیتی و در چارچوب ساختار رسمی کشور بود.

همزمان، شکل‌گیری آنچه از آن به‌عنوان «مکتب حاج قاسم» یاد می‌شود، به ایجاد شبکه‌ای از نیروهای متعهد، آموزش‌دیده و متصل به مردم انجامیده است؛ شبکه‌ای که یکی از مهم‌ترین عوامل بازدارنده در برابر سناریوهای بی‌ثبات‌سازی و بحران‌آفرینی در ایران محسوب می‌شود. از این منظر، گزاره «ایران سوریه نخواهد شد» بیش از آنکه یک شعار باشد، توصیفی از واقعیت‌های ساختاری و اجتماعی کشور است.

انتهای خبر/