شمار مشترکان آب یزد از نیم‌میلیون نفر عبور کرد

رشد انشعابات جدید در حالی رخ داده که تعداد مشترکان آب استان نیز همچنان روندی افزایشی داشته است. بر اساس آمارهای منتشرشده، شمار مشترکان آب استان در پایان زمستان به ۵۰۱ هزار و ۳۱۵ مشترک رسیده که نسبت به پایان پاییز یک درصد و نسبت به زمستان سال گذشته ۱/۷ درصد افزایش یافته است.

از این تعداد، ۳۹۰ هزار و ۹۲۳ مشترک در بخش خانگی، ۶۶ هزار و ۴۹۸ مشترک در بخش تجاری و صنعتی، یک‌هزار و ۹۷۰ مشترک در بخش عمومی و اداری و ۴۳ هزار و ۷۲۴ مشترک در سایر بخش‌ها قرار دارند.

هرچند رشد تعداد مشترکان در نگاه نخست طبیعی به نظر می‌رسد، اما زمانی می‌توان در خصوص وضعیت آن نظر داد که در کنار وضعیت تولید آب قرار گیرد.

افت ۱۲ درصدی تولید آب یزد

در همین راستا، حجم کل آب تولیدی استان در زمستان ۱۴۰۴ به ۲۳ میلیون و ۹۷۹ هزار مترمکعب رسیده است؛ رقمی که نسبت به زمستان سال گذشته ۶/۶ درصد افزایش داشته اما در مقایسه با پاییز ۱۴۰۴ با کاهش ۱۲/۱ درصدی همراه بوده است.

این کاهش از آن جهت قابل توجه است که بر اساس گزارش منتشرشده در پاییز ۱۴۰۴، حجم آب تولیدی استان بیش از ۲۷ میلیون مترمکعب اعلام شده بود. به عبارت دیگر، در فاصله تنها یک فصل، حدود ۳/۳ میلیون مترمکعب از حجم آب تولیدی استان کاسته شده است؛ آن هم در شرایطی که تعداد مشترکان و انشعابات جدید همچنان روند افزایشی خود را حفظ کرده‌اند. این همزمانی این پرسش را ایجاد می‌کند که در صورت ادامه رشد تقاضا و افزایش تعداد مصرف‌کنندگان، شبکه آب استان تا چه اندازه توان پاسخگویی به نیازهای آینده را خواهد داشت.

۵۵ درصد آب یزد همچنان از سفره‌های زیرزمینی تأمین شد

بررسی منابع تأمین آب نیز نکته قابل تأمل دیگری را آشکار می‌کند. از مجموع آب تولیدشده در زمستان، ۱۳ میلیون و ۱۹۰ هزار مترمکعب معادل ۵۵ درصد از منابع زیرزمینی و ۱۰ میلیون و ۷۸۹ هزار مترمکعب معادل ۴۵ درصد از منابع سطحی تأمین شده است.

به این ترتیب همچنان بیش از نیمی از آب مورد نیاز استان از سفره‌های زیرزمینی برداشت می‌شود. این در حالی است که طی سال‌های گذشته بارها درباره افت سطح آبخوان‌ها، کاهش ذخایر زیرزمینی و آسیب‌های ناشی از برداشت‌های مستمر هشدار داده شده است. با وجود این هشدارها، آمارهای زمستان نشان می‌دهد وابستگی شبکه تأمین آب استان به منابع زیرزمینی همچنان در سطحی بالاست و تغییر محسوسی در ترکیب منابع تأمین آب مشاهده نمی‌شود.

مصرف آب یزد در زمستان ۳۰ درصد کاهش فصلی یافت

در بخش مصرف، میزان کل آب مصرفی استان در زمستان به ۱۷ میلیون و ۷۹۲ هزار مترمکعب رسیده که نسبت به پاییز ۱۴۰۴ حدود ۳۰ درصد و نسبت به زمستان سال گذشته ۱۲/۱ درصد کاهش یافته است. همچنین سرانه مصرف آب خانگی در استان به ۱۳۰ لیتر در شبانه‌روز برای هر نفر رسیده که نسبت به فصل قبل ۷۴/۳ درصد و نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۸/۵ درصد کاهش نشان می‌دهد.

با این حال، مقایسه این شاخص با گزارش منتشرشده در پاییز ۱۴۰۴ نکته‌ای قابل تأمل را آشکار می‌کند. در گزارش پاییز، سرانه مصرف آب خانگی در استان ۵۰۳ لیتر در شبانه‌روز برای هر نفر اعلام شده بود. اکنون همین شاخص در زمستان به ۱۳۰ لیتر رسیده است.

سهم ۸۰ درصدی بخش خانگی از مصرف آب یزد

از سوی دیگر، ساختار مصرف آب در استان همچنان تقریباً بدون تغییر باقی مانده است. بر اساس آمارهای زمستان، ۷۹/۶ درصد آب مصرفی استان در بخش خانگی مصرف می‌شود، در حالی که سهم بخش تجاری و صنعتی ۱۰ درصد، سهم بخش عمومی و اداری ۲/۳ درصد و سهم سایر مصارف ۸/۱ درصد است. این ارقام نشان می‌دهد همچنان بخش خانگی اصلی‌ترین مصرف‌کننده آب در استان است و برنامه‌ریزی‌ها برای مدیریت مصرف، ناگزیر باید این بخش را در کانون توجه قرار دهد.

در حوزه فاضلاب نیز زمستان ۱۴۰۴ با رشد قابل توجهی همراه بوده است. تعداد انشعابات جدید فاضلاب به ۲۷۷ فقره رسیده که نسبت به پاییز ۵۹۲/۵ درصد و نسبت به زمستان سال گذشته ۲۵۹/۷ درصد افزایش داشته است.

از این تعداد، ۲۷۰ انشعاب مربوط به بخش خانگی بوده که نسبت به فصل قبل ۵۹۶/۴ درصد و نسبت به سال گذشته ۲۶۰ درصد رشد داشته است. به عبارتی انشعاب های مربوط به به بخش خانگی نسبت به فصل قبل تقریباً ۷ برابر و نسبت به سال قبل بیش از ۳/۵ برابر افزایش یافته است.

همچنین در بخش تجاری و صنعتی ۶ انشعاب جدید واگذار شده که نسبت به پاییز ۵۰۰ درصد و نسبت به زمستان سال گذشته ۲۰۰ درصد افزایش یافته است. در بخش سایر مصارف نیز یک انشعاب جدید ثبت شده که نسبت به فصل قبل بدون تغییر و نسبت به سال گذشته ۱۰۰ درصد افزایش را نشان می‌دهد.

تصفیه فاضلاب یزد به ۳/۴ میلیون مترمکعب رسید

حجم فاضلاب تصفیه‌شده استان نیز در زمستان به ۳ میلیون و ۴۵۹ هزار و ۵۱۴ مترمکعب رسیده که نسبت به پاییز ۰/۱ درصد و نسبت به زمستان سال گذشته ۱/۶ درصد افزایش یافته است. هرچند این رشد چندان چشمگیر نیست، اما در شرایطی که استفاده مجدد از پساب و بازچرخانی آب به یکی از راهکارهای اصلی مدیریت منابع آبی در مناطق خشک تبدیل شده، افزایش ظرفیت تصفیه فاضلاب می‌تواند نقشی مهم در کاهش فشار بر منابع آب شیرین ایفا کند.

رشد ناهمگون مصرف و تولید آب در یزد نگران‌کننده است

در مجموع، آمارهای زمستان ۱۴۰۴ نشان می‌دهد توسعه شبکه آب و فاضلاب استان همچنان ادامه دارد و تعداد مشترکان، انشعابات جدید و پوشش خدمات‌رسانی در حال افزایش است، اما در پس این روند، چند واقعیت نگران‌کننده نیز به چشم می‌خورد؛ کاهش بیش از ۱۲ درصدی حجم آب تولیدی نسبت به پاییز، تداوم وابستگی ۵۵ درصدی به منابع زیرزمینی، افزایش شمار مصرف‌کنندگان در شرایط محدودیت منابع و ابهام در تغییرات چشمگیر برخی شاخص‌های مصرف، همگی نشان می‌دهد مسئله آب در یزد همچنان فراتر از توسعه زیرساخت‌هاست شاید بتوان گفت که یکی از چالش‌های مهم ایجاد توازن میان تقاضا و منابع آبی استان است؛ چالشی که وضعیت امنیت آبی یزد در سال‌های آینده را رقم خواهد زد و اهمیت پایداری منابع آبی را بیش از پیش نشان می‌دهد.

انتهای خبر/